Uyku Düzeni

Ailelerden en sık duyduğumuz bir problemde çocukların geç saatlere kadar ayakta kalmaları, bu konu hakkında seminerlerden ve işin ehli uzmanlarından not defterime yazdığım bir kaç dip notu paylaşmak istiyorum...

3-6 Yaş arasındaki çocuklarda uyku problemi ailede gergin iletişimin yaşandığı diğer bir sürecin olduğunu söyleyen uzmanlar, çocukların özellikle 3 yaşından sonra uyumamak için çeşitli bahaneler bulmaya çalıştıklarını, bu durum karşısında zekalarını en üst seviyeye çıkardıklarını belirtiyorlar...

Bunlar özellikle çocukların ebeveynlerine kabul ettirebilecekleri bahanelerdir

örn;* sık sık wc gitmek isteği,

* su istekleri,

* ikinci bir masal istegi gibi vs. bahaneleri kapsar

Çocuklar kabul ettirebilirim düşüncesine, ebeveynlerin istikrar sağlamadıkları kararlar sonunda varırlar...

Eğer yatış vakti ile ilgili kurallar, kesin olarak koyulmaz ve uygulanmazsa, çocuk her gece geç saatlerde yatıp, gelişimi için gerekli olan süre miktarınca uyumayacaktır....

Eğer çocuğunuda uyku problemi olduğunu düşünüyorsanız:

*akşam yatış, sabah kalkış saati belli olmalıdır.. gerekirse hafta sonlarıda uygulanmalıdır

*akşam yatma saati gelmeden çocuğunuzla mutlaka belli bir süre birlikte geçirin

*yeme, içme wc gibi bedensel ihtiyaçlarını gidermesini sağlayın.... eğer çocuğunuz bedensel ve psikolojik ihtiyaçlarını gideremezse uyuması problem olacaktır.

*gün içerisinde yeterli enerji harcamasına olanak sağlayın

*en sevdiği nevresim oyuncak ayı gibi sizden ayrı kalabilmesini sağlayacak şeylerle uyumasına izin verim

*uykudan önce kola çay gibi kafeinli içecekler vermeyin

*yatırdıktan sonra arasıra kontrol edin güven kazanıp erken uyumasını sağlar.

*uyku öncesinde enerjisini arttıracak oyunlardan kaçının.

*uyku konusunda koyduğunuz kurallarda istikrarlı olup, uyguladıklarını ödüllendirin...

Çocuklar büyüdükçe daha az uykuya ihtiyaç duyarlar. Geçen yıl ile bu yıl arasındaki uyku değişiklikleri normaldir. 3 yaşındaki bir çocuğa 12 saat gece uykusu 1-2 saat gündüz uykusu yeterlidir4-5 yaşındaki bir çocuğa ise 12 saat gece uykusu yeterli olup gündüz uyku ihtiyacı hissetmeyebilirler....

Çocuklarda Yemek Problemi....

Çocuklar için yemek sıra dışı bir eylem değildir aksine fizyolojik bir ihtiyaçtır...

Maalesef anneler duygusal içgüdüler ile çocuklara baskı uygulayıp yemek problemini oluşmasına sebep oluyorlar.

Yemek her insanın belli aralıklarla ihtiyaç duyduğu bir beslenme türüdür. Çocuklarda acıkırlar doğal olarak belli aralıklarla yemek ihtiycını hissederler...

eğer çocuğunuz öğün vaktinde yemeğini yemiyor ise;

* ilk olarak gelişimine bakın boyu kilosu ve zekasında yaşıtlarına nazaran gerileme varmıdır

* var ise ilk olarak fiziksel tedavi yollarına başvurun

* yok ise, psikolojik destek alın

* kesinlikle baskı uygulayarak yedirmeyin... bu durum çocuklarda inat duygusunu geliştirip bir müddet sonra belli başlı sebze-meyvelerden iğrenmeye başlar.

* yemekte her çeşitten 1 kaşık da olsa yemesini sağlayın... tek yemekle tek besin almasındansa çeşidi bol tutup az yemesi daha önemlidir

*bir yemekte seçici davranıyor ise ona farklı olan bir seçenek daha sunun ve ikisinden birini seçmesini sağlayın böylece bilinç altında ikisinden birini seçmeliyim duygusu gelişir

*yemek yaparken onlarında fikrini alın

*yemeğini yemeden kalkarsa asla tabak elinizde peşinden koşmayın... eğer alışırlarsa ilginizi çekmek için daha sonra bu yola başvuracaklardır

*bir sonraki öğüne kadar acıkınca abur cubur gıdaları tüketmesine izin vermeyin... ve bu kararda istikrar sağlayıp kararınızdan dönmeyin

*eğer bir sonraki öğüne kadar birşey yemiyor ise ve öğün vakti hala yemiyor ise ısrarcı olmayınız psikologlar 7 güne kadar beklemenizi öneriyor...

kısacası yemek problemleri ebeveynlerin tutucu davranışları sonrasında meydana çıkar....Yemek gibi bir ihtyacı eziyete dönüşmesindense eğlenceli hale getirmeye çalışın...

Anaokulu Şartmı?...

Anaokulu şartmı?....

Eskiden mali durumu iyi olan ailelerin tercih ettiği, neredeyse zor bulunan bir kurum halindeydi çocuk yuvaları...
Her geçen yıl özellikle türk inasanın kültür seviyesinin yükselmesi, çalışan annelerin sayılarının bir hayli artması günümüzde anaokullu çocukların sayılarını arttırdı...
Çocukların Anaokuluna erken yaşta gönderilmesine karşı yüksek tabuları olan ebeveynlerin, çocuklarının hangi gruba girdiklerini iyi bilmesi gerekiyor.
Günümüzde kereş ve anaokulları ayrı sistem üzerinde eğitim vermekte, kreşler daha çok 0-3 yaşlarından oluşan oyun grubu adı altında geçen kurumlardır.
Kazandırılan hedefler sosyalleşmeden sorumluluğa kadar oldukça geniş bir eğitimi kapsar. Tüm bu eğitimler oyun yoluyla verilip gözlem yoluyla tasdik edilir...
Bir ebeveyn çocuğuna tüm bu vasıfları aile ortamında kazandırabildiği takdirde kreş anaokulu gibi şart değildir...
( türk aile kültüründe bu vasıfları çocuğa aşılamak oldukça kolay)

Avrupada çacukların okula başlama yaşının 3 olması türk insanlarını görüş ayrılığına sürüklüyor ancak net bilmediğimiz birşey varki 3 yaşında başlayan çocuklar kindergarden denilen sistem üzerinden yani günde 2 saat gibi bir süreliğine gönderiliyor, Bu zaman zarfında sadece oyun gibi sosyal aktivite yapılıyor...
Anaokullarında 5-6 yaş çocuklarının aldığı eğitim ilerideki tüm haytlarını etkileyecek bir eğitimdir...

5 yaşındaki çocuk hayatında en çok soru sorduğu dönemdedir, sorularına cevabı işinin ehli eğitimcilerden alması kadar olgun bir davranış yoktur.
Aynı zamanda 3 yaşında başlayan sosyallikleri gelişme sağlayıp kas gelişimine önemli aşamalar kaydederler. Sosrumluluk bilinçleri artar toplumiçinde kurallı yaşamayı öğrenirler... Tüm bunlar hem fiziki hemde zihinsel gelişimini etkileyen faktörlerdir...

6 yaşında çocuk için anaokulu %100 şart!.. hatta geç kalınmış bir eğitim bile denilebilir... bu yaş grubunun anaokulunda öğrendikleri en önemli bilgilerden bazıları fen, doğa, mat.,geometrik şekiller, sayı yazma-sayma, okula hazırlık çalışmaları gibi çok önemli konulardır. 5 yaşında kazandırılan tüm davranışlarla birlikte yeni kişiliklerini keşfedip yavaş yavaş kavuşurlar... eylül ayındaki bir 6 yaş çocuğuyla haziran ayındaki 6 yaş çocuğunda bu durum gözle görülür derecede farkedilir.

Anaokuluna hiç gitmeyen bir çocuk ilk okula başladığı dönemde sınıf içinde, anaokuluna gitmiş olan arkadaşlarına nazaran daha pasif, çekingen, algılama kuvveti daha düşük olur. Bu durumlar gerekli sosyalliği kazanamadığı ve zeka geliştirici pratiklerde bulundurulmadığından kaynaklanır...

Oysaki anaokullarınde günde en az 1 defa zeka geliştirici oyun vs. gibi aktiviteler yapılır, 9 ay 20 günden hasaplıyacak olursak 180 kere pratik yapılmış olur, her gün mutlaka kas geliştirici faaliyetler yapılır en önemlisi sürekli gözlem altındadırlar..
vel hasılı kelam anaokuluna giden çocuklar ileride egosu tatmin ama özgüveni gelişmiş, sorumluluk sahibi, problemlerini çözebilen, toplum içinde saygı duyulan kişilerdir....

ÇOCUKLARDA ÖZGÜVEN

Çocuğun gelişimindeki en önemli davranışlardan birisi ÖZ GÜVEN;

Bu duyguyu geliştirmenin bir çok yolu vardır ancak ben temel olan bazı davranışları paylaşmak istiyorum.

1-her ne olursa olsun iyisiyle kötüsüyle düm davranışlarına karşı ona sevgi göstermek,

2-Size karşı veya cevrenizdekilere karşı yanlış bir davranışta bulunup ona sinirlendiğinizde agrasif tutumunuzun sebebi olduğunu ben mesajıyla iletmek.

3-Çocukların duygularını önemsemek.

4-Bazen yapamıyacakları şeyler dahi olsa onlara sorumluluk vermek.

5-Çocukların özel eşyalarına mümkün oldukça karışmamak.

6-Onlara sevginizi hem sözel aynı zamanda fiziksel olarak ifade etmek örneğin iletişimde en etkili noktalardan biri onlarla konuşurken aynı mesafede göz göze gelip ensesini sıvazlayarak konuşmaktır.

7-Sorularına cevap verirken asla çelişki içinde bulunmamalısınız en net ve açık haliyle tatmin edici cevaplar vermelisiniz bu durum çocuğun size güvenmesinide sağlar.

not: Ben mesajı;

örneğin: Akşam eve geldiniz ve çok yorucu bir gün geçirdiniz, yorgunsunuz çocuğunuz sizinle oyun oynamak istiyor, ancak siz çocuğun bu durumu anlamamasına kızıyor ve..

- neden anlamak istemiyorsun sana oynayamam diyorum vb. gibi çocuğun;

(ben annemi çok üzüyorum onu sinirlendiriyorum) tarzı düşüncelere sevk eden diyaloglar yerine, sorun sizden kaynaklanıyormuş gibi;

- bugün çok yorgunum (ben) seninle oynamak isterim ama şu an bunun için kendimi hazır hissetmiyorum...

gibi cevaplar verilmelidir....

ATMA TÜRKÜ...

Atma türkü:
oyun 2 ozan tarafından oynanıyor sarı ve kara ozan...
aralarda ellerindeki sazla playback yapıyorlar...
1 ozan:
aldım sazı elime tıngır mıngır çalarım
sevgili sarı ozan sana selam sunarım
2 ozan:
selamın başım üstüne selamını alırım
birdaha selam verme taş kafanı kırarım
1 ozan:
bana taş kafa dersin demekki iyi kafam var
sende oda yok gibi içi dolu saman var
2 ozan:
saman deyip geçersin saman faydalı birşey
saman olmasaydı senin gibiler ne yer
1 ozan:
adam adam değilki sanki soğan çuvalı
eline vermek gerek saz yerine kavalı
2 ozan:
sen sazdan ne anlarsın görsen odun sanarsın
zaten kendin odunsun kibrit çaksam yanarsın
1 ozan:
bana bak sarı ozan bana artistik yapma
evde karından dayak yersin burda hiç hava atma
2 ozan:
ozan fazla konuşma herkes bizi dinliyor
yanıma fazla yanaşma ayağın pis kokuyor
1ozan:
ayağım temizdir ayağıma laf atma
bana inanmıyorsan işte ayak gel yala
2 ozan:
helal olsun ozanım sen çok büyük yazarsın
sana laf yetişmez sen kitap gibi yazarsın
1 ozan:
çok sevgili dostum sende az değilsin
kara ozan karsında saygıyla eğilsin
2 ozan:
maksat dostluk muhabbet ülkem saygıyla dolsun
bu dostluğu bozanlar allahından bulsun....
........... birde bu sıralar pek bir favori olan ıspanaklı yumurta:)))...........

ANAOKULUNDA YAŞLARA GÖRE BELİRGİN ÖZELLİKLER

Pedagog Nuray Yüksel, Psikolog Ayşegül Akdemir' in
seminerlerinden alıntılar...

3-4 YAŞ:

*Güven duygusu başlar,

*Ben merkezcidirler. ( bu durum normaldir)

*Sosyalleşmeye başlarlar ( çevrelerini keşfeder, soru sormaya başlarlar)

*El becerilerini kulanmaya başlarlar.

*Resim yaparlar (sayfada bir organizasyon kuramazlar)

*Ona kadar sayabilirler.

*Wc eğitimi almış olmaları gerekir (wc eğitimi için çocukların belirli bir bedensel olgunluğa gelmesi gerekir bu zaman 18 ay ile 24 ay arasında değişebilir.)

*Yemekleini kendileri yerler.

3 yaşındaki bir çocuğa bol bol hikaye okunmalıdır. Onlarla konuşurken kullandığınız kelimelere çok dikkat etmelisiniz. Oyuncak olarak puzzle, büyük lego, geometrik şekiiler verilebilir.

5 YAŞ

*4 Yaştaki tüm özelliklerle birlikte

*Kalem makas tutabilirler

*Çok fazla soru sorarlar ( en çok soru sordukları yaştır.)

*Materyalleri kullanırlar

*Geometrik şekilleri öğrenebilirler.

*Dil gelişimi daha rahattır.

*Şiir şarkı ezberleyebilirler.

*Sayıları sayabilirler.

5 yaşındaki bir çocukla benim aramdaki uzaklık bir adımdır, 5 yaşındaki bir çocukla yeni doğmuş bebeğin arasındaki uzaklık korkunçtur....L.Tolstoy

6 YAŞ

*Daha çok şeyleri kavrayabilirler

*İkametlerini ezberleyebilirler.

*Günleri ayları kavraya bilirler.

*Çizgi çalışmaları yapabilirler.

*72 ayı doldurduklarında okula başlayabilirler

yaş hesabı bu günün tarihini tersden başlayarak yazılır,

doğum tarihi de ters olarak yazılır bugünden doğum tarihi çıkarılarak kaç yaş kaç ay kaç gün olduğu bulunur.

örn:

yıl ay gün

08. 02. 14 bu günün tarihi

03. 09. 20 doğum tarihi

= 4 yaş 04 ay 24 günlüktür

ANAOKULUNDA YILLIK PLAN

5-6 Yşındaki bir çocuğun anaokulunda öğrendiği genel konular.

ilk olarak :

OKULUM: okulun genel bölümleri gezdirilip tanıtılır, okulun kurallarından bahsedilir. Bu konuya uygun şarkılar şiirler oyunlar öğretilir.

Şarkı:

Sonbahar geldi leylekler uçtu

Okul acıldı koştu çocuklar,

Eylül Ekim Kasım mevsim ayları

Memiş dayı eker boş tarlaları...

Oyun:

Kim yok? uyunu. öğtrm. çocukların gözlerini kapamasını ister. çocuklardan bir tanesini dışarıya çıkartıp, arkadaşlarının kimin çıktığını bulmasını ister.( ilk günlerde bu oyun çocukların arkadaşlarını daha erken tanımasına yardımcı olucaktır.)

BEN KİMİM?: kızmı erkekmi olduğu benimsetilir, duygulardan bahsedilir, duyu organlarımız kavrtılır konuya alakalı faaliyetler seçilir.

Şarkı:

Ben bir elma kurduyum kıvrıla kıvrıla yüzerim

'' '' '' '' '' ''

içime yarmaz kurt düştü kurtlar başıma üşüştü

'' '' '' ''

Gıd gıd gıd nariniri nayy, gıd gıd gıd nariniri nayy..

Oyun:

Ses tanıma.. öğtr. çocuklardan birini ebe olarak yanına alıp, arkasını döndürür. diğer bir arkadaşını çağırırıp arkasında cik cik diye ötmesini ister, seçilen ebe çıkan sesin kime ait olduğuu bulmaya çalışır...

BEN VE AİLEM: ailnin kimlerden oluştuğunu , isimleri kardeşleri akrabalarının kimler olduğu, evin bölümleri adres tel. öğretilir.

Şarkı:

Annem bana bir bebek aldı

Yanakları al al dı..

Gözleri boncuk mavi Saçları kumraldı

Ben bebeğimi çok severim,

Şekerle beslerim,

Yaramazlık yapınca , şekerde yok derim.

Bir gün gittik addaya çikolata almaya,

Yolumuzu kaybettik, başladık ağlamaya,

Ordan geçen bir polis amca yolumuzu gösterdi,

Bundan sonra addaya gitmek yok dedi..

Sordum bir gün arıya, yokmu senin bir yuvan?

Vızıldayıp gösterdi, bana koca bir kovan

Dönüp sordum serçeye, ya seninki nerede?
Cik cik dedi benimki, dal üstünde tepede...

Oyun:

Kurt baba... çocuklar halka oluşturur içlerinden biri kurt baba seçilip ortaya alınır. Etrafındaki çocuklar: ormanda gezer iken kurt babaya rastladım ben, kurt baba kurt baba napıyorsun?.. derler

kurt baba: kitap okuyorum vs. cevaplar verir.

çocuklar tekrar aynı nakaratı söylerler.

kurt baba: dişlerimi fırçalıyorum der.

çocuklar tekrar aynı nakaratı söylerler.

kurt baba: sizi yiyicemmmm diyerek çocukları yakalamaya çalışır.

MEVSİMLER: sonbahar kış ilk bahar yaz mevsimlerinin özellikleri, giysileri, meyveleri yaprak değişikliği vs. kar, yağmur, güneş, rüzgar konuyla ilgili faaliyetler yapılır.

Şarkı:

Yağ yağ yağmur, tarlada çamur

Ver Allahım ver, dolu dolu yağmur...

haydi gelin çocuklar kardan adam yapalım

' '' ''

Burnuna havuç, gözüne kömür, başına şapka takalım

Birde atkı bulalım boynuna şöyle saralım

İşte bu kardan adam, nede güzel bakıyor...

Oyun:

kutu kutu pense... çorap oyunu... çoçuklar panduflarını çıkarıp ortaya koyarlar hepsini karıştırırlar öğretmenleri 1.2.3 diye komut verdiğin de ilk önce aykabısını giymeye çalışırlar..

HAYVANLAR VE BİTKİLER: Doğadaki hayvanları vahşileri

evcilleri, bitkileri mevsimlik bitkileri ağaçları tanıyabilmeyi kavrarlar konuya ilişkin faaliyetler yapılır.

Şarkı:

Ceviz adam şip şap şop

Burnu uzun lü lü lüü

Karnı davul güm güm güm

Kaşı keman gıy gıy gıyy

Saçı rüzgar vuu vuuuu vuuğ

Bize güler hah hah haaa

MESLEKLER: Mesleklerin çeşitlerini öğrenip tanırlar. konuya alakalı faaliyetler yapılır.

Şarkı:

Ellerimiz le şap şap şap

Ayaklarımızla rap rap rap

Saçları lüle lüle, etekleri pile pile,

Doktor sana ne dedi, 5 yumurta ye dedi yemedin içmedin,

Ah sancım vah sancım ölüyorum doktorcuğum..

Oyun:

Sandalye kapmaca...

bunların yanı sıra fen ve doğa etkinlikleri, sanat etkinlikleri ve müzik etkinlikleriyle plan zenginleştirilmeli....

ÇOCUKLARDA DİSİPLİN

Disiplin çocuklara kazandırması gereken en önemli davranışlardan birdir. Disiplin kavramı 3 temelden oluşur.

1-Sevgi

2-Benlik değeri

3-Başkalarını anlama

Disiplinin kelime anlamı katılık ve sertliktir. Disiplin çocuklara istenilen davranışı öğretme ve kendini denetlemedir.

Dayakçı anne ve babalar çocuğa zayıf bir ahlak gelişimi sağlar. Çocuk kendini hafife alır. Çocuğa bir davranış kazandırmak isterken, aksine ters tepecektir...

Yetişkinlerin koyduğu kurallar çok açık ve net olmalıdır.Çocuk sizin söylediğinizi bir daha düşünmemelidir. Mümkün oldukça açık ve anlayabileceği cümlelerle konuşulmalıdır. Emirler çocuklar üzerinde ters tepkilere neden olur. Mümkün mertebe emirden kaçının, başvracağınız son çare olsun...

örneğin:

- Hemen oyuncaklarını topla!.. emir verilirse çocuktan gelecek tepki;

- Hayır toplamıyacağım!.. gibi cevaplar olur... emir vermek yerine bilinç altına emir mesajı gönderebilirsiniz. örn:

- Oyuncaklarının yeri burası toplarken buraya yerleştire bilirsin.. gibi

eğer bu şekilde dile getirilirse çocuk yapması gereken görevi benimsiyecektir...

Hala ne demek istediğinizi anlamadıysa, açık bir şekilde ne demek istediğinizi söyleyebilirsiniz... Durum netlik kazanmıyorsa onu çok sevdiği bir şeyden mahrum edebilirsiniz....

Her çocuk aynı hitabet şeklinden anlamaz bu yüzden çocuklar arasında anlayış farklılıları olabilir. örn: bir çocuğunuza sert bakışlar yetiyorsa, diğeri bu bakışları dikkate almayıp aynı davranışa devam edebilir hatta daha ileri gidip sizi kullanabilir.

Disiplini sağlarken ilk başvurmamız gereken durum yumuşak bir dille yaklaşım olmalıdır, onun hizasına inerek ensesini sıvazlayarak konuşun... hala farketmiyorsa ses tonunuzu yükseltmelisiniz. Ses tonunun yükselmesinden maksat, konuşurken kurduğunuz cümlede bazı kelimeleri inişli çıkışlı olarak yüksek sesle söyleyip, dikkatleri üzerinize tolamktır. örn:

- Ayşecim eğer oyuncaklarını toplamazsan çok sevdiğin bebeği kaldırmak zorunda kalacağım! gibi...

4-5 yaşındaki çocuklar hayatlarındaki en inatçı dönemini geçirirler, neredeyse herfırsatta inatlaşıp sizin söylediğinizin tersini yapmaya çalışırlar. İnatlaştıklarını farkettiğiniz durumlarda üzerlerine gitmeyin, ne yapsanız boşa çıkacaktır. Serbest bırakıp kendilerinin dönmesini sağlayın...

Zor ve şiddet kullanarak davranış kazandırmayı amaçlayan anne-baba
a-Çocuğun kendilerine karşı öfke korku ve kızgınlık içinde olmasına sebep olur.
b-Çocuğa saldırgan olmayı ve sorunları şiddet yoluyla çözmeyi öğretir.
c-Zayıf vicdan ve ahlak gelişimine neden olur

Disiplin kurallarını belirlerken sevgi çercevesi içinde olmayı ihmal etmeyin, çocuklar disiplini öfke ve sertlik olarak algılamasın....

OKUL ÖNCESİ ÖĞREME VE ÖĞRETME METODLARI

0-6 Yaş gruplarında çocuklara kazandırılmak istediğiniz alışkanlıkları 5 duyu üzerinden aktarmalısınız.

1-Konuşma

2-Dil

3-Görme

4-Tat

5-Dokunma

3 yaşındaki bir çocuğun dikkat süresi 5 dk.

4 yaşındaki bir çocuğun 7-8 dk.

6 yaşındaki bir çocuğun ise 10 dk.dır

Öğretim esnasında çocukların bulundukları mekan çok önemlidir. Mümkünse mavi, kırmızı, yeşil, sarı ve truncu gibi sosyalleştiren rahatlatıcı renkler kullanılmalıdır. Oturtma sisteminde en etkili yöntem hilal şeklidir.

Çocuklar ne olursa olsun samimi iletişim kuran öğretmenlerden verim alırlar. İletişimin temel kurallarından biri karşınızdaki çocuğa saygı duyup, gerçekçi ve doğal davranılmalıdır.

İletişim sadece konuşma değildir,

NE söyleyeceğini

NEREDE söylemenin uygun olduğunu

NE ZAMAN söyleyeceğini düşünmektir.